Va'aiga Tau Fefa'ataua'iga Fa'alelalolagi mo le Vaeluaga Lua o le 2023: Fa'afetaia'ia o le Lē Mautinoa
O lipoti talu ai nei mai faalapotopotoga faavaomalo e pei o le Konafesi a Malo Aufaatasi mo Fefaatauaiga ma Atinae (UNCTAD) ma le Faalapotopotoga o Fefaatauaiga a le Lalolagi (WTO) o loo faamamafaina ai se vaaiga faaeteete i le vaaiga tau fefaatauaiga i le lalolagi atoa. E ui o loo faailoa mai ai e faailoga patino o loo faasolosolo malie ona toe faaleleia filifili sapalai o le lalolagi ona o le faamai pipisi, faatasi ai ma le faaleleia o loo vaaia i le le lava o oloa faatau e le taua ma le tuai o le tuuina atu, ae o le kuata lona lua e faamoemoeina o le a oo i ai se faagesegese o le tuputupu ae o fefaatauaiga i le lalolagi atoa. I le vaai atu i luma, o le vaaiga tau fefaatauaiga mo le afa mulimuli o le tausaga e le o mautinoa, faatasi ai ma vaaiga o loo faaalia ai o le tuputupu ae o fefaatauaiga faaletausaga e ono pa'ū i lalo ifo o tulaga muamua. Ua valoia e le WTO se siitaga tauagafau e 1.7% i le tele o fefaatauaiga oloa i le lalolagi atoa mo le 2023, e matua maualalo ifo nai lo le averesi o le 2.6% na matauina i le 12 tausaga talu ai.
A mafaufau i tulaga lamatia e ono aʻafia ai fefaʻatauaʻiga faʻalelalolagi ma sapalai oloa i masina o lumanaʻi, o faʻalapotopotoga faʻavaomalo ua taʻua i luga e taʻua faʻatasi mea e pei o le faʻaitiitia o le tamaoaiga o le lalolagi, le taugata o le soifuaga, le fenumiai o maketi tau tupe, ma feeseeseaiga faʻapolokiki. Na faʻamamafa e le Faʻatonu Sili o le WTO, Ngozi Okonjo-Iweala, i lana auai i le 2023 Summer Davos Forum i Saina, e le mafai e le lalolagi ona gafatia ituaiga eseese o le "vavaeeseina ma le motusia." E tusa ai ma fuafuaga a le WTO, o le puipuiga o fefaʻatauaʻiga i se taimi umi ma le unilateralism e ono iʻu ai i le 5% o le gau o le tamaoaiga o le lalolagi, ma e ono aʻafia ai atunuʻu tau atiaʻe i le gau o le 12% i le 14%.
Peita’i, i le lotolotoi o lenei tulaga, o lo’o i ai se fa’amoemoe o lo’o susulu mai Korea i Saute. I le aso 1 o Iulai, na fa’alauiloa mai ai e le Matagaluega o Fefa’ataua’iga, Alamanuia, ma le Malosiaga fa’amaumauga o lo’o fa’aalia ai na ausia e Korea i Saute se tupe fa’aopoopo tau fefa’ataua’iga e $1.13 piliona ia Iuni, o le fa’ailogaina lea o le tupe fa’aopoopo muamua i masina talu mai Fepuari 2022. Mai ia Mati 2022 ia Me 2023, na o’o ai Korea i Saute i le 15 masina sosoo o aitalafu tau fefa’ataua’iga. O fuainumera o lo’o fa’aalia ai o le aofa’i o oloa auina atu i fafo a Korea i Saute ia Iuni e $54.24 piliona, o se fa’aitiitiga e 6.0% pe a fa’atusatusa i le vaitaimi lava lea e tasi o le tausaga talu ai, ae o oloa fa’aulufale mai ia Iuni na o’o atu i le $53.11 piliona, o lo’o atagia mai ai le 11.7% o le pa’u i le tausaga.
I totonu o fefaʻatauaʻiga faavaomalo, o faʻamaumauga fefaʻatauaʻiga a Korea i Saute o se faʻailoga autū o le tamaoaiga o le lalolagi, ma maua ai le igoa "canary in the coal mine." E le gata i lea, o oloa auina atu i fafo a Korea i Saute, e aofia ai oloa autu e pei o semiconductors, faʻaaliga, ma le suauʻu faʻamamāina, e avea o se fua faʻatatau tele mo pisinisi faʻavaomalo ma manaʻoga faʻatekonolosi.
E ui i lea, e eseese faauigaga e uiga i le pe ua faaitiitia le pa'ū o le manaoga mo oloa a Korea i Saute. Ae maise lava, a o tatou latalata atu ia Iulai ma Aokuso, o ni vaitau e le masani ai ona tumutumu ai fefaatauaiga, e le o mautinoa pe ua oo i le tulaga maualalo le pa'ū o oloa auina atu i fafo. Ua fautua mai Moon Junghiu, o se tagata tomai faapitoa i le tamaoaiga i le Faletupe o Korea, e ui o loo mautu pe pa'ū ifo oloa auina atu i fafo, o le fesili e sili ona taua e mafaufau i ai pe o le a mulimuli le toe faaleleia i se auala "foliga V" po o le "foliga L".
O Roger, o se tagata poto faapitoa i le pisinisi o felauaiga i luga o uta ma le tele o lona poto masani i Kalefonia, ua ia valoia o le a faasolosolo malie ona toe malosi mai le tele o oloa faaulufale mai i le Iunaite Setete mai o latou tulaga maualalo o loo i ai nei e amata i le kuata lona tolu. I le taimi nei, o Chris Rogers, o le Ulu o Suʻesuʻega o le Sapalai i le S&P Global Market Intelligence, ua ia finauina ua toetoe lava a toe faafoisia e le au sapalai le tulaga masani i tulaga o gaoioiga, oloa, ma le vaitau. Peitai, ua ia lapatai mai o le le mautonu e uiga i faiga faavae a le malo ma tulaga lamatia faaletino o loo lamatia a o faagasolo e kamupani ni fuafuaga mo le toe faatulagaina o le sapalai i se taimi umi, aemaise lava i le afa mulimuli o le 2023.
I le aotelega, o le afa muamua o le 2023 ua molimauina ai le toe faaleleia o le tele o uta ma mamanu, e foliga mai ua toe foi i tulaga masani. Ia Me, na faaitiitia ai le faaulufaleina mai o uta i totonu o le sami e le Iunaite Setete i le 27% YoY; peitai, o lenei fuainumera e na o le 2% le maualuga atu nai lo le averesi mo masina lava e tasi mai le 2016 i le 2019, a o lei oo mai le faamai pipisi. Mai se vaaiga o oloa gaosi, o oloa gaosi oloa na sili atu teisi nai lo le averesi mo le kuata muamua o le 2023, ae o oloa ua maeʻa na oo atu i se tulaga paleni. I le tilotilo i faamatalaga tau tupe, e manino lava o le fua faatatau o oloa gaosi i le faatauina atu mo kamupani faatau vave e ogatasi ma tulaga a o lei oo mai le faamai pipisi, ae o le au sapalai o masini eletise mo fale, tagata faatau oloa faufale, ma le au gaosi oloa eletise o loo faaauau pea ona tauivi ma le maualuga o le aofaiga o oloa, o loo atagia mai ai le lemu o le manaoga nai lo se auala fou e pulea ai "pe a tupu".
I le faaiuga, e faavae i luga o lipoti ma auiliiliga o faamaumauga ua taua i luga, ua manino mai o fefaatauaiga faavaomalo ma sapalai o loo feagai pea ma ni le mautonu ma ni tulaga lamatia tetele e ui lava i le toe faaleleia malie o le tamaoaiga o le lalolagi mai le aafiaga o le faamai. Ae ui i lea, o le ausia e Korea i Saute o se tupe faasili faalemasina ia Iuni o loo faaalia ai se toe faaleleia malie o le tamaoaiga i nisi o vaega. I le agai i luma, o taumafaiga tuufaatasi ma le faaleleia atili o le galulue faatasi i le va o malo ma pisinisi i le lalolagi atoa e manaomia e puipuia ai manaoga o tagata taitoatasi a o faalauiloa le mautu ma le atinae gafataulimaina i le tamaoaiga o le lalolagi.
Taimi na lafoina ai: Iulai-10-2023


